Η ΑΡΑΒΗΣΣΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

Aravissos

Η Αραβησσός Σήμερα

Η Αραβησσός βρίσκεται στην κεντρική Μακεδονία, στο νομό Πέλλας, μέσα στα όρια του δήμου Κύρρου. Είναι ένα χωριό 1800 κατοίκων χτισμένο στους πρόποδες του βουνού Πάικου, 12 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης των Γιαννιτσών.
Η ονομασία του χωριού προέρχεται από την ομώνυμη κωμόπολη της Μ.ασίας από την οποία κατάγεται και ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων. Σύμφωνα με τον Π.Καρολίδη, η λέξη Αραβησσός προέρχεται από την αρμένικη λέξη aren που σημαίνει ήλιος( Αραβησσός =Ηλιούπολις).
Ο μεγαλύτερος αριθμός των κατοίκων της , προέρχεται κυρίως από προσφυγικές οικογένειες της Καππαδοκίας (χωριά Ενεχίλ, αραβησσός), αλλά και της καλλίπολις (χωριά, Ταϊφιρ, Γαλατάς), οι οποίες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μετά από την απόφαση της ανταλλαγής πληθυσμών. Οι υπόλοιποι κάτοικοι είναι βλάχοι Μεγαλολειβαδιώτες οι οποίοι διέμεναν εποχιακά στην περιοχή. Η ιστορία όμως αυτού του τόπου δεν περιορίζεται στον 20° αιώνα. Έχει πολύ βαθειές ρίζες της στο χρόνο, είναι πολύ σημαντική και ξεκινά χιλιάδες χρόνια πριν.


Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ

Aravissos

Ζωγραφιά της Παλιάς Αραβησσού

Πριν μετονομαστεί το χωριό σε Αραβησσό, η περιοχή λεγόταν Όμπαρ ή Νερεντζίκ.Το Όμπαρ ήταν ένα από τα πρώτα χωριά της περιοχής όπου εγκαταστάθηκαν Τούρκοι της ομάδας των Γιαννιτσών και ήταν τσιφλίκι του τούρκου αγά του Παλιόκαστρου( ερείπια αυτού του κάστρου σώζονται μέχρι σήμερα ). Οι Τούρκοι αυτοί έμεναν λιγο έξω από τον σημερινό οικισμό της Αραβησσού, στην περιοχή όπου βρίσκεται το κοιμητήριο του χωριού. Στο σημείο αυτό είχαν τις καλύβες τους και οι Μεγαλολιβαδιώτες Βλάχοι. Οι Βλάχοι αυτοί κατάγονταν από την Ήπειρο και συγκεκριμένα από τον Γράμμο. Το 1769 έφυγαν από εκεί και ένα μέρος αυτών, περίπου 800 οικογένειες εγκαταστάθηκαν στα μεγάλα λιβάδεια του Πάικου. Δεν μπορούσαν όμως να εξασφαλίσουν τροφή για τα κοπάδια τους όλο τον χρόνο και για τον λόγο αυτό κάποιες από τις οικογένειες μεταφέρονταν κατά τους μήνες Σεπτέμβριο με Φεβρουάριο στις πεδιάδες. Μέρος λοιπόν των Μεγαλολιβαδιωτών (4-5 οικογένειες)κατέβαιναν στο Όμπαρ.

Στις αρχές του 20ου αιώνα οι παλιότεροι κάτοικοι είχαν φύγει και το Όμπαρ ήταν σχεδόν έρημο και φτωχό τσιφλίκι, στο οποίο κατεβαίνουν σταθερά οι νομαδοκτηνοτρόφοι. Ανάμεσα στα 1912 και 1922 οι Μεγαλολιβαδιώτες παρουσιάζονται ως οι μόνοι κάτοικοι, έστω και περιοδικοί . Στα 1913-1914 αναφέρεται πως υπήρχαν 100 περίπου παραχειμάζοντες Μεγαλολιβαδιώτες. Αυτή την περίοδο έγιναν προσπάθειες για την οργάνωση μιας μονιμότερης εγκατάστασης. Έπειτα, έφτασαν στην περιοχή οι πρόσφυγες. Σύμφωνα με μαρτυρίες η μόνιμη εγκατάσταση των βλάχων στην Αραβησσό πραγματοποιήθηκε το 1944 όταν οι γερμανοί τους έκαψαν το χωριό(Μ.Λιβάδια).Σήμερα υπολογίζεται πως υπάρχουν στην Αραβησσό 40 με 50 οικογένειες βλάχων ή πλειοψηφία των οποίων ασχολούνται με την κτηνοτροφία.

Όπως προαναφέραμε το χωριό άρχισε να αποκτά ζωή και μορφή με την εγκατάσταση των προσφύγων. Με την υπογραφή της ειδικής Σύμβασης για Ανταλλαγή των πληθυσμών στις 30 Ιανουαρίου 1923, οι Έλληνες της Θράκης και της Μ.Ασίας ανταλλάσσονται υποχρεωτικά με τους τούρκους της Ελλάδας και των νησιών της. Ο Ελληνισμός της Ανατολικής Θράκης και της Μικράς Ασίας που επέζησε ύστερα από τους ασταμάτητους διωγμούς μιας ολόκληρης δεκαπενταετίας και δεν είχε φύγει είτε στα περασμένα χρόνια, είτε μέσα στις συνθήκες της υποχώρησης του Ελληνικού στρατού, θα ξεριζωθεί υποχρεωτικά μια για πάντα και θα έρθει να ριζώσει στην ελεύθερη πατρίδα.

Aravissos

Αεροφωτογραφία της Αραβησσού


Οι πρώτοι πρόσφυγες που έφτασαν στην περιοχή ήταν από την Αραβησσό της Μ.Ασίας. Το ξερίζωμα από την πατρίδα έγινε βίαια. Η μέρα που έπρεπε να εγκαταλείψουν τη γη τους οι κάτοικοι της Αραβησσού ήταν η 3η Αυγούστου 1924. Κάτω από άθλιες συνθήκες και μετά από πολλές ημέρες κατέληξαν στον Πειραιά. Όσοι μπόρεσαν έμειναν στον Πειραιά και στην Αθήνα. Οι Περισσότεροι όμως ήρθαν στην Μακεδονία με έξοδα του κράτους και εγκαταστάθηκαν στο Όμπαρ. Επέλεξαν το μέρος αυτό, γιατί είχε ποτάμια και πολλά νερά και τους θύμιζε τον τόπο τους. Όταν έφτασαν εκεί υπήρχαν κάποιοι από τους αρχιτσέλιγκες Μεγαλολιβαδιώτες. Μετονόμασαν το Όμπαρ σε Αραβησσό, έμειναν σε σπίτια που τους έφτιαξε το κράτος και ασχολήθηκαν με την γεωργία. Η προσαρμογή ωστόσο, ήταν πολύ δύσκολη. Λόγω του υγρού κλίματος και επειδή το χωριό βρίσκεται κοντά στο βάλτο των Γιαννιτσών οι πρόσφυγες προσβάλλονταν από αρρώστιες (κυρίως από ελονοσία) και πέθαιναν. Για το λόγο αυτό εγκατέλειψαν την περιοχή. Όσοι παρέμειναν προσαρμόστηκαν με τον καιρό και δημιούργησαν εκ νέου την ζωή τους.

Την ίδια περίοδο εγκατέλειψαν τον τόπο τους και οι κάτοικοι του Ενεχίλ της Μ.Ασίας. Έτσι λίγο αργότερα φθάνουν στην Αραβησσό περισσότερες από 80 οικογένειες Ενεχιλιωτών.

Τον πρώτο χρόνο που εγκαταστάθηκαν στην Αραβησσό οι Ενεχιλιώτες, πέρασαν δύσκολα. Αρρώσταιναν και αυτοί λόγω του υγρού κλίματος και του βάλτου, αλλά προσαρμόστηκαν ευκολότερα από τους Αραβησσιώτες. Οι περισσότεροι ασχολήθηκαν με την Γεωργία. Αργότερα πολλοί δούλευαν σαν εργάτες σε ένα εργοστάσιο υφαντουργίας που υπήρχε στο χωριό.

Δυο χρόνια αργότερα, το 1926, εγκαταστάθηκαν στο χωριό και προσφυγικές οικογένειες από τα χωριά Ταϊφιρ και Γαλατάς (χερσονήσου Καλλιπόλεως). Η συμβίωση όλων αυτών των ανθρώπων στάθηκε δύσκολη στα πρώτα χρόνια. Οι περισσότερες αντιθέσεις και προστριβές σημειώθηκαν μεταξύ των προσφυγικού πληθυσμού. Πάρα ταύτα οι σχέσεις αποκαταστάθηκαν εν καιρώ και εξασφαλίστηκε η αρμονική συμβίωση μεταξύ των κατοίκων.